Tháng 4 năm 2026
Giữ Rừng
Trong mùa Lửa
Câu chuyện về những người bảo vệ khu rừng nguyên sinh cuối cùng của Đông Dương — qua những mùa khô khắc nghiệt chưa từng thấy.
Phòng Bảo vệ Rừng và Bảo tồn Thiên nhiên, Vườn Quốc gia Vũ Quang.
Có những khu rừng không chỉ là rừng. Vườn Quốc gia Vũ Quang — 57.029,81 héc-ta trải dài trên 05 xã Vũ Quang, Hương Bình, Hương Khê, Sơn Kim 2 và Sơn Tây — là một trong những vùng lõi đa dạng sinh học còn nguyên vẹn nhất Đông Dương. Đây là nơi trú ngụ của Sao la, loài thú lớn cuối cùng được khoa học phát hiện trong thế kỷ XX; là mái nhà của hàng trăm loài động vật quý hiếm; là lá phổi xanh điều hòa khí hậu và giữ nguồn nước cho cả lưu vực Ngàn Trươi, Ngàn Sâu, Ngàn Phố.
Giữ được khu rừng này hay để mất — không đơn thuần là bài toán lâm nghiệp. Đó là trách nhiệm với lịch sử và với các thế hệ mai sau.
Năm 2025, Vườn Quốc gia Vũ Quang đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu "3 Không": không vi phạm pháp luật lâm nghiệp, không cháy rừng, không điểm nóng về động vật hoang dã — và được Chủ tịch UBND tỉnh trao tặng Cờ thi đua.
Năm 2026, áp lực còn lớn hơn. Và quyết tâm còn mạnh mẽ hơn.
57.029,81
Héc-ta Rừng và Đất lâm nghiệp
05
Vũ Quang · Hương Bình · Hương Khê · Sơn Kim 2 · Sơn Tây
>62 Km
Đường biên giới Việt – Lào
18
Đơn vị trong mạng lưới phối hợp
97
Cán bộ trong 13 tổ xung kích
Chương I
Những Nguy cơ chưa từng thấy
Bước vào năm 2026, bức tranh an ninh rừng đặt ra những thách thức chưa có tiền lệ. Nắng hạn kéo dài, gió Lào sớm hơn thường lệ, và một chuỗi hiện tượng sinh thái đặc biệt cộng hưởng lại, tạo nên vùng nguy hiểm trải rộng khắp địa bàn.
Vành đai lửa quanh hồ Ngàn Trươi
Hơn 2.000 ha rừng phòng hộ giang nứa chết khô hàng loạt do chu kỳ "nứa khuy" tự nhiên cuối năm 2025. Khối vật liệu cháy khổng lồ bao quanh hơn 360 km đường viền hồ — một vành đai dễ bắt lửa, khó kiểm soát từ mọi phía.
Khu rừng thông - trọng điểm giữa lòng dân cư
Gần 30 ha rừng thông tại trung tâm xã Vũ Quang: ngọn lửa leo nhanh sức lan truyền vượt xa khả năng ứng phó thông thường. Đây là khu vực được xác định nguy cơ cao nhất, hậu quả nặng nề nhất.
Vùng tiếp giáp và áp lực sinh kế vùng đệm
Hơn 300 ha rừng làm giàu tại xã Hương Bình, các khu rừng giáp ranh nương rẫy trong mùa khô hạn — không thể quản lý bằng mệnh lệnh hành chính đơn thuần, mà phải bằng sự đồng hành và giải pháp sinh kế.
"Ranh giới giữa an toàn và thảm họa đôi khi chỉ là một buổi trưa gió Lào và một mẩu tàn lửa bị bỏ quên."
Chương II
Sáu Trụ cột của Cuộc chiến
Đối mặt với những nguy cơ ấy, Vườn Quốc gia Vũ Quang không chờ lửa đến mới chữa. Chiến lược là: chủ động từ sớm, từ xa, từ gốc rễ. Sáu trụ cột hành động được triển khai đồng bộ ngay từ những ngày đầu năm.
Chỉ huy thống nhất — Rõ người, rõ việc
Ngay từ đầu năm, Hội nghị triển khai phương án 2026 được tổ chức với sự tham gia của các Hạt kiểm lâm và Công an các xã vùng đệm. Phương án tổng thể được phân giải xuống từng Trạm, từng địa bàn, từng cán bộ cụ thể. Ban chỉ đạo BVR-PCCCR 2026 hoạt động theo nguyên tắc nhất quán: một địa bàn — một người chịu trách nhiệm — một hệ thống chỉ huy.
Lực lượng cơ động — Sẵn sàng chiến đấu
13 tổ xung kích với 97 người trực gác thường xuyên tại các khu trọng điểm, bảo đảm phương châm "4 tại chỗ": lực lượng, phương tiện, hậu cần, chỉ huy — tất cả sẵn sàng ngay tại chỗ. Chốt gác đặc biệt trên tỉnh lộ 552 — cửa ngõ chính vào Vườn — kiểm soát mọi nguy cơ từ bên ngoài.
15 cán bộ tăng cường cho đội xung kích tỉnh và xã.
Trang thiết bị — Chuẩn bị trước mùa khô
15 máy thổi gió, 6 máy cắt thực bì, 10 cưa xăng, 97 dao phát cán dài; thuyền xuồng sẵn sàng ứng phó trên mặt hồ Ngàn Trươi. 4,83 km đường băng cản lửa được tu sửa hoàn tất trước ngày 30/4 — đúng khi nắng nóng gay gắt nhất bắt đầu.
Tuyên truyền — Đổi thay từ nhận thức
Không phát tờ rơi hay căng băng-rôn hình thức. Lực lượng đến tận thôn bản, ngồi với từng gia đình. Các Câu lạc bộ Xanh trong trường học vùng đệm gieo vào tâm trí thế hệ nhỏ một điều giản dị nhưng sâu sắc: rừng là nhà, cháy rừng là mất nhà.
Phối hợp — Mạng lưới bao phủ toàn vùng
Quy chế phối hợp đã được ký kết với 18 đơn vị: 4 UBND xã, 4 công an xã, 4 đồn biên phòng, 3 Hạt kiểm lâm, Ban phòng hộ Hương Khê, Ngàn Phố và Ban 3. Khi một điểm báo cháy — toàn bộ hệ thống cùng kích hoạt.
Bảo tồn — Sứ mệnh không ngừng nghỉ
Ngay trong cao điểm phòng cháy, công tác bảo tồn không dừng lại. Từ đầu năm đến nay, 46 cá thể động vật hoang dã — chủ yếu nhóm IB, IIB — được tiếp nhận và tái thả về tự nhiên. Hợp tác với Viện Sinh thái học, Vườn thú San Diego và chương trình bảo tồn Voi tiếp tục được duy trì, bởi giữ rừng là giữ sự sống bên trong rừng.
Kết quả nổi bật
Chương III
Còn đó những Điều canh cánh
Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp trên, đến thời điểm này, an ninh rừng Vườn Quốc gia Vũ Quang cơ bản được giữ vững. Không để xảy ra cháy rừng. Không để hình thành điểm nóng phức tạp.
Nhưng chúng tôi không cho phép mình tự mãn. Địa bàn rộng — lực lượng mỏng. Biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, mùa khô ngày càng dài hơn, nhiệt độ ngày càng cao hơn. Áp lực sinh kế vùng đệm chưa được giải quyết căn cơ. Và hơn hết — rừng không tự bảo vệ mình được. Chỉ có con người mới làm được điều đó.
Chúng tôi cần thêm nguồn lực đầu tư vào hạ tầng phòng cháy tại các điểm trọng yếu. Cần chế độ đãi ngộ xứng đáng hơn cho những người đang ngày đêm canh rừng. Cần chính sách sinh kế thực chất cho người dân vùng đệm — bởi bảo vệ rừng bền vững phải gắn liền với bảo vệ cuộc sống của người sống cạnh rừng.
"Rừng Vườn Quốc gia Vũ Quang đã đứng vững qua bao thế kỷ. Nhiệm vụ của thế hệ chúng ta là giữ nó đứng vững thêm một thế kỷ nữa."
🌿